فايده و نفع از عبد : * من نكردم خلق تا سودى كنم * و در اين حال استعانت بجو بحقّ تعالى ، و طلب فريادرسى كن از او در مقهور ساختن اعداء نفسانى و شيطانى تا خداوند اعانت كند ترا و غالب سازد بر اعادى تو . پس بنا بر آنچه حضرت امام عليه السّلام در اين باب و ابواب اجزاء صلاة بيان مىفرمايد هريك از اجزاء صلاة را از استقبال قبله و تكبيرة الاحرام و قيام و قرائت و ركوع و سجود و تشهّد و سلام ، باطن و روح و سرّى است ؛ چنان‌كه ظاهر اين اعمال ، عبادات و تكليفات بدنيّه است باطن و روح و سرّ صلاة ، عبادات و تكليفات روحانيّهء باطنيّه است . پس صلاة كامل مثل شخص انسان كامل ، مشتمل بر روح و جسد و ظاهر و باطن و سرّ و آشكار است ، و باطن آن را صفات چند است ، و ظاهر آن را نيز لوازم و مقارنات « 27 » چند است ؛ فعلىهذا روح صلاة ، معرفت حقّ تعالى و توحيد و اخلاص به اوست ، و صفات و مقارنات آن حضور قلب و فهم معانى آن به قدر معرفت و تعظيم و هيبت و خوف و رجاء و حياء است ، و صورت و اعضاء صلاة اعمال مذكورهء فوق است ، و لوازم و مقارنات آن چون جهر « 28 » و اخفات « 29 » و طمأنينه « 30 » و قرائت و موالات « 31 » و غير آنست . و تكليف فرمود شارع مقدّس به محض لطف و رحمت عامّه - كه مسمّى « 32 » برحمة للعالمين است - ظاهر صلاة را كه عبادت بدنيّه است به قاطبهء امّت از اسود « 33 » و

--> ( 27 ) - آنچه از اعمال كه بايد مقارن و هماهنگ يكديگر واقع شود . ( 28 ) - آشكار ( 29 ) - پنهان كردن ( 30 ) - آرامش ( 31 ) - پياپى انجام دادن اعمال نماز به‌طورىكه فاصلهء زمانى بين آنها واقع نشود . ( 32 ) - نام يافته ( 33 ) - سياه